Ηχητική κάλυψη υπαίθριας εκδήλωσης

Η ηχητική κάλυψη υπαίθριας εκδήλωσης μπορεί να έχει σημαντικές διαφορές σε σχέση με την εγκατάσταση ενός συστήματος ήχου σε έναν κλειστό χώρο. Σε εξωτερικούς χώρους δεν υπάρχουν τοίχοι που να ανακλούν τον ήχο προς το κοινό, ο άνεμος μπορεί να παρασύρει τον ήχο, η διαθέσιμη ηλεκτρική παροχή συχνά δεν επαρκεί ή δεν υπάρχει και μια ξαφνική αλλαγή του καιρού μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στον εξοπλισμό.

Είτε πρόκειται για συναυλία, φεστιβάλ, γάμο, εταιρική εκδήλωση ή οποιαδήποτε άλλη υπαίθρια διοργάνωση, η επιτυχία της ηχητικής απόδοσης δεν εξαρτάται αποκλεικτικά από τα ηχεία. Απαιτεί σχεδιασμό, κατάλληλη επιλογή εξοπλισμού και προσαρμογή στις πραγματικές συνθήκες του χώρου.

Μέσα από την εμπειρία που έχουμε αποκτήσει, φαίνεται ότι κάθε εξωτερικός χώρος παρουσιάζει ιδιαιτερότητες. Έχουμε αναλάβει ηχητικές εγκαταστάσεις σε πάρκα, ανοιχτές πλατείες, παραλίες, κτήματα, προαύλια και χώρους εκδηλώσεων κάθε τύπου. Οι βασικές προκλήσεις είναι σχεδόν πάντα ίδιες, όμως η λύση μπορεί να είναι διαφορετική. Κάθε εκδήλωση απαιτεί διαφορετική μελέτη και διαφορετική προσέγγιση, ώστε ο ήχος να καλύπτει ομοιόμορφα το κοινό και να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της παραγωγής.

Η ιδιαιτερότητα του υπαίθριου ήχου

Ένας κλειστός χώρος ενισχύει τον ήχοκαθώς οι τοίχοι, η οροφή και το δάπεδο δημιουργούν ανακλάσεις που βοηθούν να διατηρεί ο ήχος την ένταση και την παρουσία του σε όλο τον χώρο. Στις υπαίθριες εκδηλώσεις, αντιθέτως, αυτό το πλεονέκτημα δεν υπάρχει. Ο ήχος διαχέεται ελεύθερα προς όλες τις κατευθύνσεις και όσο απομακρύνεται από την πηγή, τόσο μειώνεται η ένταση του. Για να καλυφθεί αποτελεσματικά το ίδιο κοινό απαιτείται διαφορετικός σχεδιασμός και συνήθως μεγαλύτερη ισχύς του συστήματος. Αυτό αφορά ακόμα περισσότερο τις χαμηλές συχνότητες οι οποίες έχουν την τάση να διαχέονται στο χώρο ομόκεντρα.

• Ο άνεμος επηρεάζει περισσότερο από όσο νομίζετε

Ο αέρας είναι ένας από τους σημαντικούς παράγοντες που επηρεάζουν την διάχυση του ήχου σε έναν εξωτερικό χώρο. Ακόμη και ένας μέτριος άνεμος μπορεί να μεταφέρει τις υψηλές συχνότητες προς μία κατεύθυνση, με αποτέλεσμα ένα τμήμα του κοινού να ακούει καθαρά και κάποιο άλλο να αντιλαμβάνεται αισθητά χαμηλότερη ένταση. Οι συνεχείς μεταβολές του ανέμου μπορούν επίσης να δημιουργήσουν διακυμάνσεις στην απόδοση του συστήματος. Για τον λόγο αυτό ο υπολογισμός της τοποθέτησης των ηχείων, η κατάλληλη γωνία κάλυψης και, όπου απαιτείται, η χρήση delay ηχείων είναι πολύ πιο αποτελεσματικές λύσεις από οποιαδήποτε ρύθμιση στην κονσόλα.

• Το ανάγλυφο του χώρου επηρεάζει τον ήχο

Τα δάπεδα μπορούν να συμπεριφέρονται με διαφορετικό τρόπο. Επιφάνειες όπως το σκυρόδεμα ή η άσφαλτος ανακλούν τον ήχο, δημιουργώντας φαινόμενα που μπορούν να μειώσουν την καθαρότητα, ιδιαίτερα στις φωνές (μεσαία περιοχή). Αντίθετα, το γρασίδι και το φυσικό έδαφος απορροφούν μεγαλύτερο μέρος της ηχητικής ενέργειας και προσφέρουν πιο ομαλή ακουστική συμπεριφορά. Για αυτό ο σχεδιασμός μιας εγκατάστασης πρέπει να λαμβάνει υπόψη τόσο το ύψος όσο και την κλίση των ηχείων, αλλά και τις απαραίτητες ρυθμίσεις του συστήματος.

• Η ηλεκτρική παροχή χρειάζεται σχεδιασμό

Σε μια αίθουσα εκδηλώσεων η παροχή ρεύματος βρίσκεται συνήθως κοντά στη σκηνή. Στους υπαίθριους χώρους όμως η κατάσταση είναι συχνά διαφορετική. Η διαθέσιμη παροχή μπορεί να απέχει αρκετές δεκάδες μέτρα ή να μην επαρκεί για τις ανάγκες του εξοπλισμού. Ένα επαγγελματικό σύστημα ήχου μπορεί να απαιτεί σημαντική ηλεκτρική ισχύ, ειδικά όταν περιλαμβάνει subwoofers, monitor συστήματα και φωτισμό. Σε έναν εξωτερικό χώρο όλα τα παραπάνω είναι μεγαλύτερα τόσο σε μέγεθος όσο και σε κατανάλωση ρεύματος. Στις περιπτώσεις που δεν υπάρχει κατάλληλη παροχή ρεύματος, χρησιμοποιούνται γεννήτριες εκδηλώσεων και διανομείς φορτίου, ώστε ο εξοπλισμός να λειτουργεί με ασφάλεια και χωρίς διακοπές.

• Ο καιρός μπορεί να αλλάξει τα πάντα μέσα σε λίγα λεπτά

Μια ξαφνική καταιγίδα είναι αρκετή για να προκαλέσει ζημιές σε κονσόλες, ασύρματα συστήματα, ενισχυτές και ενεργά ηχεία, αν δεν υπάρχουν τα κατάλληλα μέτρα προστασίας. Για αυτό σε κάθε επαγγελματική παραγωγή προβλέπονται αδιάβροχα καλύμματα, προστατευτικές κατασκευές και σχέδιο άμεσης επέμβασης. Το σημαντικότερο όμως είναι η παρουσία έμπειρης τεχνικής ομάδας, η οποία μπορεί να προστατεύσει τον εξοπλισμό και να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες χωρίς να διακοπεί η εκδήλωση. Σε αυτό το σημείο πρέπει να αναφέρουμε ότι υπάρχουν αρκετά ηχητικά και φωτιστικά συστήματα με προδιαγραφές αδιαβροχοποίησης κατάλληλες για λειτουργία και σε βροχή.

Επιλογή εξοπλισμού ανάλογα με το μέγεθος της εκδήλωσης

Κάθε εκδήλωση είναι μοναδική. Ο αριθμός των καλεσμένων, οι διαστάσεις του χώρου και το είδος του προγράμματος καθορίζουν τόσο τον εξοπλισμό όσο και τον τρόπο με τον οποίο θα εγκατασταθεί. Όσο αυξάνεται το κοινό, αυξάνονται και οι απαιτήσεις σε κάλυψη, ισχύ και τεχνική υποστήριξη.

Έως 200 άτομα

Για μικρότερες εκδηλώσεις, όπως γάμους, εταιρικές παρουσιάσεις, εγκαίνια ή ακουστικά μουσικά σχήματα, ένα σύστημα με δύο ηχεία πλήρους φάσματος, δύο subwoofers και τα απαιτούμενα μόνιτορ, συνήθως επαρκεί για την ηχητική κάλυψη.

Η τοποθέτηση των ηχείων σε κατάλληλο ύψος και η στόχευσή τους προς το κοινό παίζουν σημαντικότερο ρόλο από την ίδια την ένταση, καθώς εξασφαλίζουν πιο ομοιόμορφη κάλυψη σε όλο τον χώρο.

Από 200 έως 500 άτομα

Σε εκδηλώσεις με μεγαλύτερο κοινό απαιτείται ισχυρότερο σύστημα. Συνήθως χρησιμοποιούνται περισσότερα ηχεία, και επιπλέον subwoofers.

Σε αυτή την κατηγορία γίνεται ιδιαίτερα σημαντικός ο σχεδιασμός της κάλυψης. Το σχήμα του dancefloor παίζει καθοριστικό ρόλο στην τοποθέτηση των ηχείων, ώστε να μπορεί το κοινό να έχει πλήρη ακουστική εμπειρία σε όλο το εμβαδό του χώρου. Αν ο χώρος έχει μεγάλο βάθος, μπορεί να χρησιμοποιηθούν επιπλέον ηχεία (delay speakers), ώστε ο ήχος να φτάνει με την ίδια καθαρότητα και στις τελευταίες σειρές χωρίς υπερβολική ένταση μπροστά στη σκηνή.

Πάνω από 500 άτομα

Μεγάλες συναυλίες, φεστιβάλ και δημόσιες εκδηλώσεις απαιτούν επαγγελματικά συστήματα Point Source ή Line Array, πολλαπλά subwoofers, monitor συστήματα για τη σκηνή και, σε αρκετές περιπτώσεις, delay towers για την κάλυψη μεγάλων αποστάσεων ή ακόμα και ηχεία ζώνης για “τυφλά σημεία”.

Εκτός από τον εξοπλισμό, εξίσου σημαντική είναι και η τεχνική ομάδα. Η εγκατάσταση, η ρύθμιση και η παρακολούθηση ενός τόσο μεγάλου συστήματος απαιτούν εξειδικευμένο προσωπικό που θα εξασφαλίζει τη εύρυθμη λειτουργία του από την έναρξη μέχρι τη λήξη της εκδήλωσης.

Γιατί ο εξοπλισμός ηχητικής κάλυψης είναι μόνο η μισή αλήθεια

Ένα από τα πιο συνηθισμένα λάθη στις υπαίθριες εκδηλώσεις είναι η αντίληψη ότι αρκεί να ενοικιαστούν μερικά ηχεία για να επιτευχθεί καλός ήχος. Στην πράξη, ακόμη και ο ακριβότερος εξοπλισμός μπορεί να αποδώσει απογοητευτικά όταν δεν χρησιμοποιείται σύμφωνα με τις προδιαγραφές του.

• Η τοποθέτηση των ηχείων

Η θέση κάθε ηχείου επηρεάζει άμεσα την εμπειρία του κοινού. Το ύψος, η γωνία κάλυψης, η απόσταση μεταξύ των ηχείων και η σχέση τους με τη σκηνή καθορίζουν αν ο ήχος θα φτάνει ομοιόμορφα σε όλους τους θεατές ή αν θα δημιουργούνται σημεία με υπερβολική ή ανεπαρκή ένταση. Τα φαινόμενα comb filtering επίσης καραδωκούν και αλλοιώνουν σημαντικά την ηχητική ποιότητα.

Για αυτό, πριν από κάθε εγκατάσταση, γίνεται αξιολόγηση του χώρου ώστε το σύστημα να προσαρμοστεί στις πραγματικές συνθήκες της εκδήλωσης.

• Κάθε χώρος χρειάζεται διαφορετική ρύθμιση

Δεν υπάρχουν έτοιμες ρυθμίσεις που λειτουργούν παντού. Οι ρυθμίσεις της κονσόλας, οι καθυστερήσεις (delay), τα crossover και η ισοστάθμιση πρέπει να προσαρμόζονται ξεχωριστά σε κάθε χώρο για κάθε δεδομένο ηχητικό σύστημα.

Κατά τη διάρκεια του soundcheck, ο ηχολήπτης ελέγχει την κάλυψη από διαφορετικά σημεία του κοινού και πραγματοποιεί τις απαραίτητες διορθώσεις. Ακόμη και αλλαγές στη θερμοκρασία ή την υγρασία μπορούν να επηρεάσουν τη συμπεριφορά του ήχου κατά τη διάρκεια της ημέρας (ή νύχτας!).

• Η συνεχής παρουσία τεχνικού είναι απαραίτητη

Οι συνθήκες σε μια υπαίθρια εκδήλωση μεταβάλλονται συνεχώς. Ο κόσμος μετακινείται, ο άνεμος αλλάζει κατεύθυνση και το περιβάλλον εξελίσσεται όσο περνά η ώρα.

Ο τεχνικός ήχου παρακολουθεί διαρκώς το σύστημα, πραγματοποιεί διορθώσεις όπου χρειάζεται, ελέγχει πιθανούςς μικροφωνισμούς και προσαρμόζει την ισορροπία του ήχου ώστε το αποτέλεσμα να παραμένει σταθερό μέχρι το τέλος της εκδήλωσης.

• Η σημασία του εφεδρικού εξοπλισμού

Σε κάθε επαγγελματική παραγωγή υπάρχει πάντα πρόβλεψη για απρόοπτα. Αν ένα καλώδιο παρουσιάσει βλάβη ή κάποιο ασύρματο μικρόφωνο σταματήσει να λειτουργεί, η αντικατάσταση πρέπει να γίνει άμεσα χωρίς να διακοπεί το πρόγραμμα.

Για αυτό μια οργανωμένη τεχνική ομάδα διαθέτει πάντα εφεδρικά μικρόφωνα, καλωδιώσεις, DI Boxes, τροφοδοτικά και άλλα βασικά εξαρτήματα που μπορεί να χρειαστούν κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης.

Τι πρέπει να γνωρίζουμε πριν σχεδιάσουμε την ηχητική κάλυψη υπαίθριας εκδήλωσης

Ο σχεδιασμός ξεκινά αρκετές εβδομάδες πριν από την ημέρα της εκδήλωσης. Για μεσαίες και μεγάλες παραγωγές, μια αυτοψία του χώρου πριν από την εκδήλωση θεωρείται ιδιαίτερα χρήσιμη. Όσο περισσότερες πληροφορίες υπάρχουν από την αρχή, τόσο πιο εύκολα επιλέγεται το κατάλληλο σύστημα και αποφεύγονται προβλήματα την τελευταία στιγμή.

Συνήθως εξετάζονται:

• το είδος και η μορφολογία του χώρου (πάρκο, πλατεία, κτήμα, παραλία ή ανοιχτό γήπεδο),
• ο αναμενόμενος αριθμός των επισκεπτών,
• αν το κοινό θα είναι καθήμενο ή όρθιο,
• αν η εκδήλωση περιλαμβάνει ομιλίες, DJ, live μουσική ή συνδυασμό αυτών,
• οι διαθέσιμες ηλεκτρικές παροχές και η πιθανή ανάγκη χρήσης γεννήτριας,
• η πρόσβαση των οχημάτων για την εγκατάσταση του εξοπλισμού,
• τυχόν περιορισμοί σχετικά με τα επίπεδα θορύβου,
• καθώς και το εναλλακτικό σχέδιο σε περίπτωση βροχής ή δυσμενών καιρικών συνθηκών.

Πόσος εξοπλισμός χρειάζεται η ηχητική κάλυψη υπαίθριας εκδήλωσης;

Ο απαραίτητος εξοπλισμός εξαρτάται από τον αριθμό των ατόμων, τις διαστάσεις του χώρου και το είδος της εκδήλωσης. Η ηχητική κάλυψη υπαίθριας εκδήλωσης μπορεί να περιλαμβάνει ηχεία, subwoofers, μικρόφωνα, ψηφιακή κονσόλα, monitor συστήματα και, όπου απαιτείται, γεννήτρια και εφεδρικό εξοπλισμό.

Ποια ηχεία για εκδηλώσεις θεωρούνται κατάλληλα για εξωτερικούς χώρους;

Η επιλογή των ηχείων για εκδηλώσεις γίνεται με βάση το μέγεθος του κοινού και τη μορφολογία του χώρου. Για μικρότερες εκδηλώσεις χρησιμοποιούνται συνήθως ενεργά ηχεία, ενώ για μεγαλύτερες παραγωγές επιλέγονται Line Array συστήματα και subwoofers, ώστε να επιτυγχάνεται ομοιόμορφη κάλυψη σε όλο τον χώρο.

Τι περιλαμβάνει συνήθως ο επαγγελματικός ήχος εκδηλώσεων;

Μια ολοκληρωμένη υπηρεσία περιλαμβάνει τη μελέτη του χώρου, την εγκατάσταση εξοπλισμού, τη ρύθμιση του συστήματος, τεχνική υποστήριξη κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης και αποσυναρμολόγηση μετά το πέρας της παραγωγής. Στόχος είναι η σταθερή και ποιοτική ηχητική κάλυψη σε κάθε σημείο του χώρου.

Ποια μικρόφωνα εκδήλωσης είναι η καλύτερη επιλογή για υπαίθρια εκδήλωση;

Τα μικρόφωνα εκδήλωσης επιλέγονται ανάλογα με τη χρήση τους. Για ομιλίες προτιμώνται ασύρματα μικρόφωνα χειρός, για παρουσιάσεις lavalier ή headset, ενώ στις μουσικές εκδηλώσεις χρησιμοποιούνται εξειδικευμένα μικρόφωνα για φωνές και μουσικά όργανα. Σε εξωτερικές εκδηλώσεις καλό είναι να χρησιμοποιούνται πάντα αντιανεμικά καλύμματα στα μικρόφωνα, ακόμη και όταν ο άνεμος είναι ασθενής, καθώς ακόμη και μια μικρή ριπή μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητους θορύβους στην ηχογράφηση ή την ενίσχυση του ήχου.

Μπορεί να γίνει ηχητική κάλυψη υπαίθριας εκδήλωσης σε οποιονδήποτε χώρο;

Φυσικά. Η ηχητική κάλυψη υπαίθριας εκδήλωσης προσαρμόζεται στις ιδιαιτερότητες κάθε χώρου, είτε πρόκειται για πάρκο, πλατεία, παραλία, κτήμα, ανοιχτό γήπεδο ή χώρο εκδηλώσεων, ώστε να εξασφαλίζεται ομοιόμορφη και ποιοτική κάλυψη.